موسسه آموزشی مبتکران ره آوردآینده

دارو يك ماده شيميايي، گياهي، طبيعي ( انساني و حيواني)، معدني مي باشد كه براي درمان، تشخيص و پيشگيري از بيماريها بكار مي رود.

راه هاي ورود دارو به بدن

1- خوراكي Oral

2- تزريقي Parenteral

3- موضعي Topical

4- چشمي Ophthalmic

5- بيني Nasal

6- گوشي Earic

7-مقعدي Rectal

8- واژني Vaginal

9- زير زباني Sublingual

10- استنشاقي Inhaler

اشكال مختلف داروها

1- قرص (Tab)Tablet ( خوراكي، مكيدني، جويدني ، واژينال، زير زباني، جوشان)

2- كپسول Capsule (Cap) (خوراكي، استشاقي، كاشتني )

3- شربت Syrup (Syr)

4- سوسپانسيون suspension(خوراكي ، تزريقي ) (Susp)

5- الگزير Elixir

6- آمپول Ample (تزريقي، خوراكي، موضعي، استنشاقي)(Amp)

7- ويال Vial

8- سرم Serum (تزريقي، شستشو)

9- پماد Ointment (موضعي، چشمي ، دهاني)(Oint)

10- كرم Cream (موضعي ، واژينال)

11- لوسيون Lotion (Lot)

12- قطره Drop (خوراكي، چشمي، بيني، گوشي، گياهي (موضعي، خوراكي)

13- محلول Solution (استنشاقي، موضعي) (Sol)

14- اسپري Spray (استنشاقي، بيني، موضعي)

15- شياف Suppository (واژينال، ركتال) (Supp)

16- پرل Perl (خوراكي، زيرزباني)

17- پودر خوراكي Powder

18- مشمع Plaster

19- ترانس درمال Transdermal

20- انما Enema (مقعدي)

21- صابون Soap

22- شامپو shampoo

اصطلاحات مهم در داروشناسي و پذيرش نسخه

الف)- در داروشناسي مي بايست با اصطلاحات ذيل آشنا گرديد.

1- مكانسيم اثر دارو Mechanism

2- مورد مصرف دارو Indication

3- فارماكوديناميك pharmacodinamic ( اثر دارو بر بافت بيمار

4- فارماكوكينتيك pharmacokinetic (اثر بدن بر روي دارو)

5- عوارض جانبي Side effects

6- تداخل دارويي Drug Intraction

7- منع مصرف Contraindication

8- اشكال دارويي Dosage Forms

9- مقدار ميلي گرم دارو Dose

10- حساسيت زايي Hypersensifivity

11- سوء مصرف Drug abuse

12- مصرف بيش از حد Overdose

13- سميّت دارو Toxicity

14- بارداري Pregnancy

15- شيردهي Milk feeding

16- توجهات و مراقبت ها Warnings

17- تاريخ انقضاء دارو Exp يا Expiry date

18- شماره بچ دارويي Bach Namber

19- داروهاي يخچالي (8-2 درجه سانتي گراد)

20- شرايط نگهداري دارويي (هواي خشك و خنك و دور از نور آفتاب)

ب)- اصطلاحات متداول در پذيرش نسخه بيماران به شرح ذيل مي باشد.

الف)- سربرگ نسخه :

1- مشخصات بيمار

2- شماره بيمه بيمار

3- تاريخ نسخه

4- تاريخ اعتبار بيمه بيمار

5- نوع دفترچه بيمه

6- سن بيمار

7- وزن بيمار

8- آدرس بيمار

ب)- متن نسخه

1- علامت R_x (Recipe به معني «بدهيد» )

2- شماره اقلام دارو

3-شكل دارو (Tab.Cap.Amp.Syr.Oint.Crem.Drop.Supp.Lot.Serum.Spray.Vag,Inha.Opht Drp.Nasal Drop . Gutt. Inj)

4-نام دارو

5- مقدار ميلي گرم دارو

6- تعداد دارو Number (N= ) - Eff (جوشان)

7- دستور مصرف دارو:

Od (روزي يكبار)

Bid (روزي دوبار)

Tid(T.d-Tds) (روزي سه بار)

φid (φ.d) (روزي چهار بار)

Qhs (هرشب)

(((تعداد دارو)Hour ساعت (24-1)زمان Qهر (بويژه آنتي بيوتيك ها) )) . Vit (ويتامين) . D.W (آب مقطر) . q.s (به اندازه كافي)

8- قسمت راست نسخه جهت قيمت گذاري داروها

ج)- قسمت پاييني نسخه :

1- مهر و امضاء پزشك معالج

2- جمع ريالي قيمت داروها

3- سهم بيمار و سهم سازمان ( در صورت دفترچه بيمه)

4- مهر و امضاء داروخانه و مسئول فني داروساز

محدوده اختيارات امدادگر به تجويز دارو

تجويز دارو صرفاً توسط پزشك مي باشد. و تجويز دارو توسط امدادگر بايستي زير نظر پزشك معالج صورت گيرد. و فقط امدادگر در حد داروهاي بدون نسخه O.T.C مي تواند دارو تجويز نمايد. كه آنهم با فراگيري آموزش دارويي و طي دوره هاي تخصصي امداد و نجات مقدور مي باشد.

آشنايي با عوارض ناسازگاري دارويي

از آنجا كه داروها مواد شيميايي هستند بدن در بعضي موارد نسبت به آنها حساسيت دارد و منجر به پديده حساسيت زايي مي گردد و در اكثر موارد چون داروها علاوه بر عضو يا بافت هدف بافت هاي ديگر بدن را نيز درگير مي نمايند منجر به ايجاد عوارض نا خواسته در بافتهاي غير بيمار بدن مي گردند به همين خاطر است كه مي گويند داروها در كنار درمان بيماري مي توانند عوارض جانبي داشته باشند. كه كلاً ايجاد عوارض جانبي در پنج حالت پديد مي آيد:

1- عوارض دارويي ناشي از وجود رسپتورهاي(گيرنده) مشابه در اكثر بافتهاي بدن مثل داروهاي ضد افسردگي كه خاصيت آنتي كلينرژيك هم دارند.

2- عوارض دارويي ناشي از افزايش مقدار دارو در بدن بوجود مي آيد مثل داروي هپارين و وارفارين

3- عوارض دارويي ناشي از ماهيت دارو مثل پني سيلين ها كه عوارض دارويي خطرناك واكنش آنافيلاكسي را ايجاد مي نمايند.

4- عوارض دارويي در زمان شيردهي

5- عوارض دارويي در زمان بارداري كه به درجات A, B,C,D,X تقسيم بندي مي گردند.

تزريق و رگ گيري، تعريف و تفاوتها

رگ هاي بدن كه همان عروق مي باشند و سيستم گردش خون را تشكيل مي دهند كلاً به دو دسته عروق سياهرگي و سرخرگي تقسيم مي گردند. و تزريق از نوع وريدي منظور همان عروق سياهرگي كه در قسمتهاي سطحي بدن در زير پوست قرار دارند مي باشد البته از قسمتهاي مختلف بدن مي توان رگ سياهرگي انتخاب گردد و تزريق وريدي صورت گيرد ولي بهترين محل تزريق وريدي وريد Median مي باشد كه در قسمت داخلي آرنج دست قرار گرفته است.

در تزريق عضلاني بهترين محل تزريق عضله سريني ؛(كفلي ) بزرگ gluteus maximums در تزريق زير جلدي بهترين محل زير پوست بازو ماهيچه دلتوئيد deltoid مي باشد.

انواع روش هاي تزريق

1- وريدي I.V (Intra Venous)

2- عضلاني I.M (Intra Muscular)

3- زير جلديS.C (Sub Coetaneous )

4- داخل نخاعي (Intra Lumbar) I.L

5- داخل شرياني (Intra Arterial) I.A

6- داخل چشمي (Intra Ocular) I.O

7- داخل مفصلي (Intra Articular) I.A

8- داخل صفاقي ) ( Intra Peritoneal

9- داخل جنبي (Intra Pleural)

عوارض تزريقات

عوارض ناشي از تزريقات درد، ورم، آبسه عفوني (ناشي از سرنگ غير استريل) ، ترومبوفلبيت (لخته خون ناشي از تزريق وريدي)، پارگي وريد، ترومبوآمبولي (وجود ذرات هوا در سرنگ و ورود به وريد) كه بسيار خطرناك هستند.